Home Cộng đồng khỏe PGS.TS Nguyễn Huy Nga: Thế mạnh của người dân Việt Nam có...

PGS.TS Nguyễn Huy Nga: Thế mạnh của người dân Việt Nam có thể “chặn đứng” đường lây của virus SARS-CoV-2

44

Người dân Việt Nam có thế mạnh là hành vi tự bảo vệ cá nhân với thực hiện nghiêm nguyên tắc 5K. Điều này sẽ góp phần quan trọng vào việc chặn đứng đường lây của virus SARS-CoV-2.

Giãn cách xã hội cũng đã được áp dụng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Giãn cách xã hội (social distancing) là một cụm từ hoàn toàn mới trong tiếng Việt. Nó chỉ xuất hiện sau khi có đại dịch Covid-19 xuất hiện. Đó là một tập hợp các hành động kiểm soát lây nhiễm bệnh không dùng thuốc nhằm ngăn chặn hoặc làm chậm sự lây lan của một bệnh truyền nhiễm.

Mục tiêu của sự giãn cách xã hội là giảm khả năng tiếp xúc giữa những người bị nhiễm bệnh và những người khác không bị nhiễm bệnh, để giảm thiểu lây truyền bệnh, nhiễm bệnh và cuối cùng là tử vong.

Trong lịch sử nhân loại, các biện pháp giãn cách xã hội cũng đã được áp dụng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc này có thể thực hiện có tổ chức như thành lập các trại phong dành cho bệnh nhân phong (hủi) như: Trại phong Quy Hòa (nay là Bệnh viện Phong Da liệu trung ương Quy Hòa) mà một bệnh nhân nổi tiếng là thi sĩ Hàn Mạc Tử đã từng ở những năm cuối đời.

PGS.TS Nguyễn Huy Nga: Thế mạnh của người dân Việt Nam có thể chặn đứng đường lây của virus SARS-CoV-2 - Ảnh 1.

Giãn cách xã hội là cách tốt để khống chế dịch bệnh.

Việc giãn cách xã hội cũng có khi do tự phát chẳng hạn như: khi một ai đó bị bệnh lao hay AIDS thì một số người trong địa phương người đó sống tìm cách xa lánh vì chưa hiểu hết bản chất của bệnh.

Tuy vậy giãn cách xã hội chủ yếu có hiệu quả đối với các bệnh lây qua đường hô hấp như bệnh cúm hoặc đường lây trực tiếp qua da như Ebola. Còn đối với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác như những bệnh truyền qua đường tiêu hóa thì ít hiệu quả.

Trong quá khứ, phương pháp này đã thành công trong việc đẩy lùi các dịch bệnh truyền nhiễm. Đại dịch cúm 1918, ở St. Louis, sau khi ca dịch cúm đầu tiên được phát hiện trong thành phố, chính quyền sở tại đã đóng cửa trường học, cấm tụ tập đông người với các biện pháp cách ly khác.

Tỷ lệ tử vong ở St. Louis lúc đó ít hơn nhiều so với ở Philadelphia, khi ở đây vẫn cho phép tụ tập và không thực hiện giãn cách xã hội.

Dịch bệnh nhanh chóng được khống chế

Khi Đại dịch Covid-19 bắt đầu thì nhiều nước đã áp dụng các biện pháp giãn cách xã hội và phong tỏa như ở Vũ Hán, Trung Quốc. Việt Nam trong đợt dịch đầu tiên vào đầu năm 2020 cũng đã thực hiện giãn cách xã hội toàn quốc và phong tỏa một số địa điểm, dịch bệnh nhanh chóng được khống chế.

Trong đợt dịch lần hai thì các thành phố Đà Nẵng, Hải Dương cũng đã thực hiện phong tỏa và nhiều tỉnh, thành phố thực hiện giãn cách xã hội.

Đợt dịch lần thứ ba vào đầu năm 2021 thì một số huyện của Hải Dương cũng đã bị phong tỏa và một số tỉnh, thành phố thực hiện giãn cách như Gia Lai, Hải phòng . Các biện pháp này đã giúp Việt Nam đứng vững trước sự tấn công của đại dịch.

Và trong lần thứ tư này thì kinh nghiệm đó lại được áp dụng, toàn tỉnh Bắc Giang, một số huyện của Bắc Ninh đã bị phong tỏa. Việt Nam cũng đã ngừng cho nhập cảnh các công dân từ Ấn Độ, Campuchia và Thái Lan.

Trên thế giới, ban đầu nhiều nước ở châu Âu và ở Hoa Kỳ đã không thực hiện giãn cách xã hội nhưng khi dịch bùng phát mạnh, tử vong nhiều thì hầu hết các nước đó đều phải áp dụng giãn cách xã hội và công nhận hiệu quả của biện pháp này.

Những nước phản đối hoặc không thực giãn cách xã hội như Brazil, Ấn Độ đang chịu hậu quả hết sức nặng nề. Các nước với điều kiện địa lý thuận lợi như Úc, New Zeland nhờ đóng cửa biên giới sớm và thực hiện giãn cách xã hội nên cho đến nay thiệt hại về con người là không đáng kể, dịch bệnh đang được kiểm soát tốt.

Các nước ở Châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan vẫn tiếp tục các biện pháp giãn cách xã hội.

PGS.TS Nguyễn Huy Nga: Thế mạnh của người dân Việt Nam có thể chặn đứng đường lây của virus SARS-CoV-2 - Ảnh 2.

Bắc Ninh thực hiện nghiêm phòng chống dịch.

Ở Việt Nam Chính phủ đã có các chỉ thị hướng dẫn cụ thể về giãn cách xã hội. Chỉ thị 15/CT-TTg ngày 27/3/2020, Chỉ thị 16/CT-TTg ngày 31/3/2020 về cách ly xã hội và Chỉ thị 19/CT-TTg ngày 24/4/2020.

Các Chỉ thị này quy định mức độ giãn cách xã hội, trong đó Chỉ thị 16 là quy định cách ly chặt chẽ nhất, ở mức độ phong tỏa. Như vậy, khi nói phong tỏa tức là thực hiện các biện pháp trong Chỉ thị 16/CT-TTg.

Giãn cách xã hội là một biện pháp hiệu quả nhất trong phòng chống đại dịch Covid 19. Một nghiên cứu ở Hoa Kỳ năm 2020 đã tính toán thiệt hại kinh tế do giãn cách xã hội và không giãn cách xã hội đã phát hiện ra rằng giãn cách xã hội có lợi hơn là không giãn cách xã hội để dịch lây lan trong cộng đồng.

Theo tính toán giãn cách xã hội ở Hoa Kỳ sẽ mang lại lợi ích 5.300 tỷ đô la so với không giãn cách.

Tại Việt Nam, qua các bằng chứng thực tiễn từ các đợt chống dịch trước đây chúng ta cũng thấy rằng việc thực hiện giãn cách xã hội là một biện pháp rất có hiệu quả, đặc biệt khi kết hợp với các biện pháp 5K mà Bộ Y tế đã hướng dẫn. Tuy nhiên khi áp dụng các biện pháp đó trong một thời gian dài, trên quy mô rộng thì phải cân nhắc tới phát triển kinh tế.

Bài toán kinh tế

Nền kinh tế của Việt Nam không giống với Hoa Kỳ là nước công nghiệp phát triển, giàu có với tiềm lực mạnh có thể trợ cấp kinh phí cho toàn bộ những đối tượng bị thiệt hại do giãn cách và khi hết dịch thì có thể đứng dậy nhanh chóng. Khác với Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc và các nước phát triển, nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế của một nước nông nghiệp đang phát triển, chủ yếu là dịch vụ với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, rất dễ bị tổn thương.

Nhà nước cũng không đủ nguồn lực để hỗ trợ các thiệt hại của nhân dân do giãn cách xã hội lâu dài. Chúng ta phải vận dụng vừa giãn cách xã hội theo từng tình hướng cụ thể và vừa phát triển kinh tế và đây là mục tiêu kép. Việt Nam đang cố gắng không phải giãn cách toàn quốc như hồi tháng 4 năm 2020.

PGS.TS Nguyễn Huy Nga: Thế mạnh của người dân Việt Nam có thể chặn đứng đường lây của virus SARS-CoV-2 - Ảnh 3.

Trong đợt dịch lần này chỉ riêng một số doanh nghiệp ở tỉnh Bắc Giang ngừng hoạt động một số ngày đã làm thiệt hại tới hàng ngàn tỷ đồng, trung bình mỗi ngày thiệt hại 2000 tỷ đồng. Đấy là các doanh nghiệp lớn còn các doanh nghiệp nhỏ và những người lao động không ăn lương nhà nước thì sẽ hết sức khó khăn.

Hàng triệu người lấy dịch vụ làm nguồn sống như buôn bán vỉa hè, chạy xe ôm, xe công nghệ tại các thành phố như ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ không còn thu nhập.

Các sản phẩm nông nghiệp cũng rất khó tiêu thụ. Ngành ăn uống dịch vụ, du lịch, vận tải hành khách sẽ bị phá sản. Hàng chục triệu người có thu nhập không ổn định. Cuộc sống của biết bao gia đình rơi vào bế tắc.

Trẻ em không được đến trường, không được vui chơi ngoài trời thoải mái cũng ảnh hướng rất lớn đến phát triển trí tuệ và sức khỏe. Nhiều người bị bệnh mãn tính như ung thư, tiểu đường, tim mạch không dám đến bệnh viện để khám định kỳ.

Nhiều người mới mắc các bệnh hiểm nghèo và mãn tính giai đoạn đầu bỏ lỡ cơ hội khám phát hiện sớm.

Hiện nay chúng ta đang tập trung mọi nguồn lực và nhân lực vào các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh để điều trị, cách ly, xét nghiệm và truy vết. Nhưng cũng có nguy cơ đến một lúc nào đó nếu dịch kéo dài, nguồn lực sẽ bị giảm sút, nhân lực sẽ mệt mỏi thì chúng ta cũng phải chấp nhận chung sống với dịch.

Những người quản trị quốc gia và quản lý y tế sẽ thay đổi chiến lược chống dịch, tức là chỉ phong tỏa và giãn cách trên quy mô nhỏ tương ứng với nguy cơ dịch bệnh và nhanh chóng tạo miễn dịch cộng đồng bằng tiêm vắc xin cho toàn dân.

Đồng thời phát huy thế mạnh của người dân Việt Nam là hành vi tự bảo vệ cá nhân với thực hiện nghiêm nguyên tắc 5K vì theo quy luật con vi rút SARS-CoV-2 cơ bản chỉ lây từ người sang người thông qua giọt bắn do ho, thở, khạc và nói chuyện, la hét trong khoảng cách 2 mét cho người không đeo khẩu trang.

Các không gian kín, điều hòa nhiệt độ, thông gió kém và điều kiện lý tưởng để vi rút phát tán. Các con đường lây truyền khác trong môi trường bình thường tuy có thể nhưng rất hạn hữu.

Nguồn: Soha